{"id":230,"date":"2026-08-06T19:33:40","date_gmt":"2026-08-06T19:33:40","guid":{"rendered":"https:\/\/pogodziny.com\/?p=230"},"modified":"2026-08-06T19:53:29","modified_gmt":"2026-08-06T19:53:29","slug":"ksiazka-warszawskie-zdroje-michael-meier-cristoph-franz-2015","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/2026\/08\/06\/ksiazka-warszawskie-zdroje-michael-meier-cristoph-franz-2015\/","title":{"rendered":"[ksi\u0105\u017cka] \u201cWarszawskie zdroje\u201d – Michael Meier & Cristoph Franz, Agnieszka Sosnowska 2015"},"content":{"rendered":"\n

Bardzo kr\u00f3tka lektura o Warszawskich uj\u0119ciach wody oligoce\u0144skiej. Zainteresowa\u0142a mnie przede wszystkim form\u0105 w jakiej zosta\u0142a wydana. Znajdziemy tu tabel\u0119 ze wszystkimi budynkami zdroj\u00f3w, ich adresami i statusem operacyjnym (na rok 2015), galeri\u0119 zdj\u0119\u0107 ka\u017cdego ze zdroj\u00f3w, kilka kr\u00f3tkich reporta\u017cy o warunkach i realiach w jakich powstawa\u0142y oraz wywiady z architektem tych w\u0142a\u015bnie zdroj\u00f3w, zarz\u0105dc\u0105 uj\u0119\u0107 wody oligoce\u0144skiej i u\u017cytkownikiem wody oligoce\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

Zjawisko to jest mi absolutnie obce, poniewa\u017c wychowywa\u0142em si\u0119 w latach dwutysi\u0119cznych na jednej z mazurskich wsi, a g\u0142\u00f3wny boom na wod\u0119 oligoce\u0144sk\u0105 wynika\u0142 z transformacji ustrojowej i upadku komunizmu w 1989 roku. Nie musia\u0142em nigdy do\u015bwiadcza\u0107 stania w kolejkach, codziennych wypraw z ci\u0119\u017ckimi baniakami, a moi rodzice kupowali zazwyczaj wod\u0119 butelkowan\u0105. Mog\u0119 jedynie pochwali\u0107 si\u0119 tym, \u017ce pami\u0119tam jeszcze syfony na wod\u0119 gazowan\u0105. Bardzo lubi\u0142em pi\u0107 j\u0105 bezpo\u015brednio z kranika. <\/p>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce zanim nadszed\u0142 XIX wiek, powszechne picie wody w miastach nie by\u0142o w \u017caden spos\u00f3b znormalizowane. W ksi\u0105\u017cce m\u00f3wi si\u0119 o mieszka\u0144cach zaspokajaj\u0105cych pragnienie racz\u0105c si\u0119 piwem lub winem, ale wydaje mi si\u0119 to du\u017cym wyolbrzymieniem zastosowanym w celu zaskoczenia czytaj\u0105cego. Ludzie oczywi\u015bcie mieli dost\u0119p do pitnej wody, ale na pewno nie pili dw\u00f3ch litr\u00f3w dziennie, tak jak robimy to aktualnie. Wiadomo przecie\u017c, \u017ce pitna woda by\u0142a w\u00f3wczas dost\u0119pna na wsiach, wi\u0119c by\u0142a to wy\u0142\u0105cznie kwestia zbyt du\u017cego, i stale rosn\u0105cego, zapotrzebowania na wod\u0119 w Warszawie. <\/p>\n\n\n\n

Kluczowym powodem jej niedost\u0119pno\u015bci by\u0142a nieodpowiednia infrastruktura wodoci\u0105gowa, w wyniku kt\u00f3rej zanieczyszczenia cz\u0119sto przedostawa\u0142y si\u0119 do gruntu, a nast\u0119pnie do sieci wodnej lub studni. W wyniku tego rozwija\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju choroby, na przyk\u0142ad cholera, dur brzuszny, czerwonka. Pocz\u0105tkowo, w roku 1886 pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze systemy filtracji wody z Wis\u0142y przy pomocy Filtr\u00f3w Lindleya. W uproszczeniu polega\u0142y one na wolnym przepuszczaniu wody przez piasek, w kt\u00f3rym odk\u0142ada\u0142y si\u0119 zanieczyszczenia. Dopiero w 1931 roku wprowadzono systemy sta\u0142ego chlorowania wody. Woda by\u0142a teoretycznie czysta, ale jej smak nie przekonywa\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w do przyrz\u0105dzania z niej herbaty. Na ratunek przysz\u0142y Warszawskie Zdroje, kt\u00f3rych powsta\u0142o 200 na przestrzeni XIX wieku. <\/p>\n\n\n\n

To co najbardziej podoba mi si\u0119 w tym tek\u015bcie to r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 podej\u015bcia i perspektywy os\u00f3b z kt\u00f3rymi przeprowadzono wywiady. Pani Architekt Ewa Stocka dumnie m\u00f3wi o zmianie jak\u0105 zapocz\u0105tkowa\u0142a w podej\u015bciu do projektowania obiekt\u00f3w ma\u0142ej architektury w latach 90\u2019, kt\u00f3re dotychczas wygl\u0105da\u0142y jak smutne, utylitarne budynki gospodarcze. Wznios\u0142a ten szary tw\u00f3r na rang\u0119 miejsca kultu czerpi\u0105c inspiracj\u0119 ze \u015bwi\u0105tyni Diany. Nast\u0119pny rozm\u00f3wca, Anonimowy Zarz\u0105dca Uj\u0119\u0107 Wody Oligoce\u0144skiej, widzi z kolei pewien aspekt komediowy w zachowaniu dzisiejszych u\u017cytkownik\u00f3w zdroj\u00f3w. Zderza funkcj\u0119 zdroj\u00f3w jako dobra og\u00f3\u0142u z realiami dzisiejszych czas\u00f3w, m\u00f3wi\u0105c w du\u017cym skr\u00f3cie – a na co to komu. Z jednej strony zapowiada ich nieuniknione zamykanie ze wzgl\u0119du na wysoki koszt utrzymania, z drugiej jednak m\u00f3wi o konieczno\u015bci w\u0142a\u015bciwego utrzymania zdroj\u00f3w na wypadek wybuchu wojny. Ostatni wypowiada si\u0119 Pan Maciej \u201cMagura\u201d G\u00f3ralski, kurator w Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, kt\u00f3ry odczuwa spirytualizm tych miejsc i m\u00f3wi o konieczno\u015bci ich piel\u0119gnacji. Tam, gdzie Zarz\u0105dca ob\u015bmiewa jakiekolwiek w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze oligocenki, Pan Maciej m\u00f3wi o ich rzeczywistym wp\u0142ywie na pojednanie cz\u0142owieka z natur\u0105. Dowiemy si\u0119, \u017ce woda posiada pami\u0119\u0107 energetyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 odkryto na podstawie eksperymentu, w kt\u00f3rym naukowcy kl\u0119li nad wod\u0105, po czym stwierdzili zerwanie po\u0142\u0105cze\u0144 chemicznych.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie te wywiady, w swojej bardzo kr\u00f3tkiej obj\u0119to\u015bci i zupe\u0142nej odmienno\u015bci, tworz\u0105 co\u015b w rodzaju skeczu komediowego. Nie jestem pewny czy taki by\u0142 zamys\u0142 autora, ale wed\u0142ug mnie wszystko gra na korzy\u015b\u0107 tego projektu. Niezale\u017cnie od strony, z kt\u00f3r\u0105 najbardziej rezonujemy jeste\u015bmy w stanie pozna\u0107 bardzo odmienne perspektywy os\u00f3b b\u0119d\u0105cych bardzo blisko zwi\u0105zanych ze Zdrojami Warszawskimi. To pozwala doceni\u0107 epizod, w kt\u00f3rym ogromna cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w polega\u0142a, lub wci\u0105\u017c polega, na zdrojach w swojej codzienno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Dla mnie osobi\u015bcie najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 tej ksi\u0105\u017cki jest rzetelna dokumentacja fotograficzna ka\u017cdego ze Zdroj\u00f3w. Ostatnio lubi\u0119 po pracy usi\u0105\u015b\u0107 i rysowa\u0107 budynki i r\u00f3\u017cne przedmioty, \u0107wicz\u0105c tym samym umiej\u0119tno\u015b\u0107 rysowania w perspektywie. Umieszczam poni\u017cej par\u0119 zdj\u0119\u0107, \u017ceby pokaza\u0107 jak bardzo r\u00f3\u017cnorodne s\u0105 to obiekty. Tematyka tej ksi\u0105\u017cki z pocz\u0105tku mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 dosy\u0107 specyficzna\/ specjalistyczna, ale po otwarciu ksi\u0105\u017cki bardzo szybko mo\u017cna doceni\u0107 urok ka\u017cdego z tych miejsc. Dla zainteresowanych umieszczam link do zakupu ksi\u0105\u017cki ze sklepu U-jazdowski<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bardzo kr\u00f3tka lektura o Warszawskich uj\u0119ciach wody oligoce\u0144skiej. Zainteresowa\u0142a mnie przede wszystkim form\u0105 w jakiej zosta\u0142a wydana. Znajdziemy tu tabel\u0119 ze wszystkimi budynkami zdroj\u00f3w, ich adresami i statusem operacyjnym (na rok 2015), galeri\u0119 zdj\u0119\u0107 ka\u017cdego ze zdroj\u00f3w, kilka kr\u00f3tkich reporta\u017cy o warunkach i realiach w jakich powstawa\u0142y oraz wywiady z architektem tych w\u0142a\u015bnie zdroj\u00f3w, zarz\u0105dc\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":232,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-book"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=230"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":243,"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions\/243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pogodziny.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}